Kimler Fıtır Sadakası Vermekle Yükümlüdür?

Fıtır sadakası, Ramazan ayının sonunda bayramın gelişini müjdeleyen ve toplumsal dayanışmayı pekiştiren önemli bir ibadettir. İslam hukukuna göre, temel ihtiyaçlarını ve bir yıllık borçlarını karşılayan, belirli bir nisap miktarına (80.18 gram altın veya bu değerde mal) ulaşan Müslümanlar, kendileri ve velayetleri altındaki kişiler için fıtır sadakası vermekle yükümlüdür. Ancak fıtır sadakasıyla ilgili yükümlülükler ve uygulama şartları, farklı mezheplerde ve kaynaklarda çeşitli açıklamalarla ele alınmıştır.

Fıtır Sadakası Yükümlülüğü Kimlere Aittir?

Temel olarak, Ramazan Bayramına kavuşan her Müslüman;

• Kendi malı nisap miktarına ulaşmış ise,
• Kendisi ve ergenlik çağına ulaşmamış çocukları için fıtır sadakası vermek zorundadır¹.

Bununla birlikte, kişinin ana-babası, büyük çocukları, karısı, kardeşleri ve diğer yakınları için fıtır sadakası ödeme zorunluluğu bulunmaz. Fakat vekâletleri olmadığı durumlarda, bu yakınlar için ödeme yapması da fıtır sadakasını geçerli kılacaktır.

Fıtır Sadakası İçin Nisap ve Diğer Şartlar

Fıtır sadakası yükümlülüğünde, malın “artıcı” özellikte olması veya üzerinden “bir kameri yıl” geçmesi şartı aranmaz. Yani, kişinin sahip olduğu malın değeri temel ihtiyaçlarını karşılamanın ötesinde ise ve nisap miktarını veriyorsa, fıtır sadakası vermesi gerekmektedir².

Mezhepsel Görüşler: Şâfiî Mezhebi Örneği

Şâfiî mezhebine göre fıtır sadakası vermek, farz olarak kabul edilmektedir. Bu yaklaşıma göre;

• Nisap miktarı şart koşulmadan, temel ihtiyaçlarının yanı sıra bayram günü ve bayram gecesi için yetecek kadar malı bulunan her Müslüman, zengin ya da fakir, fıtır sadakası vermekle yükümlüdür.
• Ayrıca, varlıklı kişilerin Müslüman olan eşi, çocukları, ana-babası ve diğer yakınları için de sadaka-i fıtır vermeleri gerekmektedir³.

Fıtır sadakası, Müslüman toplumda dayanışma ve yardımlaşmayı pekiştiren, bayramın manevi atmosferine katkı sağlayan önemli bir ibadettir. Kişiler, temel ihtiyaçlarını ve bir yıllık borçlarını giderdikten sonra, nisap miktarına ulaşmış mal varlıkları için fıtır sadakası vermekle yükümlüdür. Hem bireysel hem de toplumsal düzeyde yardımlaşmayı teşvik eden bu uygulama, farklı mezheplerde çeşitli yorumlarla ele alınsa da, temel prensipleri üzerinde birleşmektedir.

Kaynakça

^{1, 2, 3} Diyanet İşleri Başkanlığı. (2017). Zekat: Sıkça Sorulanlar. (Dr. M. Bülent Dadaş, Haz.; Dr. Yüksel Salman, Yay. Yönet.; Yunus Akkaya, Koord.). Ankara: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları.